Merkezi Yönetim Bütçe Dengesi – Mayıs 2026

İçerikler

Merkezi yönetim bütçesi mayısta 298,2 milyar TL, faiz dışı denge ise 169,3 milyar TL açık verdi. Böylece merkezi yönetim bütçesi Ocak – Mayıs döneminde kümülatif olarak 1,1 trilyon TL açık verirken, 12 aylık kümülatif bütçe açığı 1,7 trilyon TL’den 2,2 trilyon TL’ye yükseldi. Mayıs ayında bütçe açığının yüksek seyretmesinde, gelir vergisi tevkifatındaki sert düşüş ve geçtiğimiz yıl yeniden yürürlüğe alınan dördüncü geçici vergi uygulamasının kurumlar vergisi tahsilatında yarattığı olumsuz baz etkisi belirleyici oldu.

Bütçe gelirleri, özellikle gelir ve kurumlar vergisi gelirlerindeki yıllık düşüşün etkisiyle mayısta yıllık %18 geriledi. Ocak – Mayıs döneminde bütçe gelirleri 6,3 trilyon TL’ye ulaşırken, 2026 OVP’de öngörülen 16,3 trilyon TL’lik gelir hedefinin %38,6’sı tahsil edilmiş oldu. Vergi gelirleri ise mayısta yıllık %22,1 düşüşle 931,5 milyar TL olarak gerçekleşti. Gelir vergisi gelirleri mayısta yıllık %57,4 gerilerken, bu görünümde gelir vergisi tevkifatındaki %63’ü aşan sert düşüş belirleyici oldu. Kurumlar vergisi gelirleri ise yıllık %22 düşüşle 367,6 milyar TL’ye geriledi, zira geçtiğimiz yıl mayısta tahsil edilen dördüncü geçici vergi kaynaklı gelirlerin bu yıl şubata kaymış olması yıllık bazda olumsuz bir baz etkisi yarattı. Buna karşın, nisan ayında verilen kurumlar vergisi beyannamelerinin tahsilat etkisiyle kurumlar vergisi gelirleri aylık bazda güçlü bir artış kaydetti. İç talebi yansıtan dahilde alınan KDV gelirleri mayısta yıllık %66,2 düşüşle 35,2 milyar TL’ye gerilerken, ÖTV gelirleri de %9,5 azalışla 129,9 milyar TL oldu. ÖTV gelirlerindeki düşüşte, eşel mobil mekanizması kapsamında petrol ve doğalgaz ürünlerinden alınan ÖTV’de görülen yıllık %89,3’lük sert gerileme etkili oldu. Buna karşın dayanıklı tüketim mallarından alınan ÖTV gelirleri 10,9 milyar TL ile yıllık bazda artış kaydetti. Genel görünüm, mayıs ayında vergi tahsilat performansında zayıflamaya ve iç talep koşullarında ivme kaybına işaret ediyor.

Bütçe giderleri mayısta 1,4 trilyon TL ile yıllık %27 yükseldi. Ocak – Mayıs döneminde toplam giderler 7,3 trilyon TL’ye ulaşırken, 2026 yılı için öngörülen 19 trilyon TL’lik gider hedefinin %38,6’sı kullanılmış oldu. Faiz dışı harcamalar mayısta 1,3 trilyon TL ile yıllık %28,3 arttı. Mal ve hizmet giderleri %18,5, sermaye giderleri ise %12 yükseliş kaydetti. Sermaye transferleri, baz etkisi kaynaklı olarak yıllık %444 artışla 27,1 milyar olurken, personel giderleri ise %48,1 yükselişle 407,5 milyar TL olarak gerçekleşti. Cari transferler ise yıllık %14,8’lik yükselişle 524,4 milyar TL oldu. Mayıs verileri, bütçe gelirlerindeki zayıflamaya karşın harcama tarafında görece kontrollü bir seyre işaret ediyor.

Nisan ve mayısta eşel mobil kaynaklı ÖTV kaybı belirginleşirken, petrol fiyatlarındaki geri çekilme önümüzdeki dönemde bütçe üzerindeki bu maliyetin kısmen telafisine imkan sağlayabilir. Önceki hesaplamalarımız, sistem kapsamında kullanılabilecek vergi alanının tamamen devreye girmesi halinde uygulamanın bütçeye günlük maliyetinin KDV etkisi dahil yaklaşık 1,4 milyar TL’ye ulaşabileceğine işaret ediyordu. Son dönemde Brent petrol fiyatının yeniden mart başındaki seviyelere yakınsaması, eşel mobil kapsamında daha önce azaltılan ÖTV tutarlarının önemli bölümünün yeniden devreye alınabileceğini gösteriyor. Bu çerçevede, haziran ayından itibaren akaryakıt ÖTV gelirleri üzerindeki baskının azalabileceğini ve bütçeye ilişkin aşağı yönlü risklerin bir miktar hafifleyebileceğini değerlendiriyoruz. Kurum olarak 2026 bütçe açığı tahminimiz 2,8 trilyon TL (GSYİH’nın %3,4’ü) seviyesinde bulunuyor.

Grafikler

Bütçe Göstergeleri (12-aylık kümülatif, milyar TL)

Kaynak: Hazine ve Maliye Bakanlığı, Tacirler Yatırım