Merkezi Yönetim Bütçe Dengesi – Eylül 2026

İçerikler

Merkezi yönetim bütçesi eylülde 532,2 milyar TL, faiz dışı denge ise 269,2 milyar TL açık verdi. Böylelikle merkezi yönetim bütçesi Ocak – Eylül döneminde kümülatif olarak 1,8 trilyon TL açık verirken, 2026 için öngörülen 2,7 trilyon TL’lik bütçe açığı hedefinin %67,8’i gerçekleşmiş oldu. 12 aylık kümülatif bütçe açığı ise 2,2 trilyon TL’den 2,4 trilyon TL’ye yükseldi.

Bütçe gelirleri eylülde 1,3 trilyon TL ile yıllık %22,7 yükseliş kaydederken, aynı dönemde %29,7 seviyesinde gerçekleşen yıllık TÜFE’nin altında bir performans sergiledi. Ocak – Eylül döneminde bütçe gelirleri 12,1 trilyon TL’ye ulaşırken, 2026 yılı için öngörülen 16,3 trilyon TL’lik gelir hedefinin %74,4’ü tahsil edilmiş oldu. Vergi gelirleri eylülde yıllık %21,8 artışla 1,1 trilyon TL olarak gerçekleşti. Gelir vergisi gelirleri bu dönemde yıllık %27,2 artışla 324,5 milyar TL olurken, kurumlar vergisi gelirleri ise %38,2 düşüşle 10 milyar TL oldu. İç talebi yansıtan önemli kalemler arasında yer alan dahilde alınan KDV gelirleri eylülde yıllık %34,8 artışla 187,6 milyar TL olurken, enflasyonun üzerinde oluşan artış, bir süredir iç talebe ilişkin aldığımız soğuma sinyallerinde kısmi bir hafiflemeye işaret etti. Petrol ve doğalgaz ürünlerinden alınan ÖTV gelirleri, ağustostaki %41,4'lük düşüşün ardından eylülde de aylık %24,5 gerileyerek 13,4 milyar TL'ye indi. Motorindeki maktu ÖTV'nin eylül itibarıyla litre başına 3 TL'ye yükseltilmesine rağmen akaryakıttan sağlanan vergi gelirlerindeki zayıf seyir devam etti. Maktu ÖTV tutarlarının izleyen aylarda kademeli olarak artırılmasıyla birlikte bu kalemde toparlanma bekliyoruz. Dayanıklı tüketim mallarından alınan ÖTV gelirleri ise 17,7 milyar TL ile yıllık bazda %44,3 arttı. Genel görünüm, iç talebe ilişkin vergi gelirlerinde kısmi bir toparlanmaya rağmen akaryakıt kaynaklı vergi kayıplarının sürdüğünü ve bütçe gelirlerindeki artışın enflasyonun altında kalmaya devam ettiğini gösteriyor.

Bütçe giderleri eylülde 1,8 trilyon TL ile yıllık %34,1 yükselirken, önceki aya göre %9’a yakın artış kaydetti. Ocak – Eylül döneminde toplam giderler 13,9 trilyon TL’ye ulaşırken, 2026 yılı için öngörülen 19 trilyon TL’lik gider hedefinin %73,5’i kullanılmış oldu. Faiz giderleri aylık %33,5 ve  yıllık %11,2 artışla 263 milyar TL oldu. Faiz dışı harcamalar ise eylülde 1,5 trilyon TL ile yıllık %39,1 arttı. Mal ve hizmet giderleri yıllık %60,8, sermaye giderleri ise %34,6 yükseldi. Sermaye transferleri, yıllık %63,8 artışla 16,2 milyar TL olurken, personel giderleri ise %24,5 yükselişle 455,6 milyar TL olarak gerçekleşti. Cari transferler ise yıllık %48,7 yükselişle 679,4 milyar TL oldu.

Eşel mobil sisteminin 2026 yılı bütçesinde, ÖTV kaybına bağlı KDV etkisi de dahil olmak üzere yaklaşık 500 milyar TL vergi geliri kaybına yol açacağını hesaplıyoruz. Temmuz ayından itibaren kademeli olarak azaltılan eşel mobil uygulaması kapsamında, motorinde ağustos ayında sıfırlanan maktu ÖTV’nin eylülde litre başına 3 TL, ekimde 6 TL, kasımda 9 TL ve aralıkta 12 TL olacak şekilde artırılması kararlaştırıldı. Uygulamanın sonlandırılması ve maktu ÖTV tutarlarının kademeli artırılmasıyla birlikte yılın son çeyreğinde akaryakıt kaynaklı vergi gelirlerinde toparlanma bekliyoruz. Bununla birlikte, bütçe gelirlerindeki yıllık artışın enflasyonun altında kalması ve faiz giderlerinin yüksek seyri, mali görünüm açısından izlenmesi gereken unsurlar olmaya devam ediyor. 2026 bütçe açığı tahminimiz 2,8 trilyon TL (GSYİH’nın %3,3’ü) seviyesinde.

Grafikler

Bütçe Göstergeleri (12-aylık kümülatif, milyar TL)

Kaynak: Hazine ve Maliye Bakanlığı, Tacirler Yatırım